CHIP 11/98, str. 118
Jacek Brol
...
Pyta gwna jest jednym z najwaniejszych elementw komputera. To na niej znajduje si gniazdo procesora, ukady sterujce, sloty i porty. Bezporednio na pycie instalowane s rwnie karty rozszerze oraz niektre urzdzenia peryferyjne, dlatego przy jej zakupie nie warto zbytnio oszczdza. Od stabilnoci i jakoci wykonania pyty gwnej zalee bdzie wydajno caego systemu.
Obowizujcy w starszych komputerach standard pyt Baby-AT zosta niemal cakowicie wyparty przez specyfikacj ATX, zgodnie z ktr wykonano wszystkie testowane egzemplarze. Nie znaczy to jednak, e producenci zupenie zrezygnowali z wytwarzania pyt wedug wczeniejszej specyfikacji; wrd dostpnych na rynku produktw znale mona i takie. Jest ich jednak niewiele. Rozwaajc zakup jednego z przedstawionych w artykule urzdze, naley pamita, e zgodno ze specyfikacj ATX wymaga nowego typu zasilacza. Jeli wic poprzednio posiadana pyta wykonana bya wedug specyfikacji Baby-AT, to niezbdna bdzie rwnie wymiana obudowy komputera.
     Niemal wszystkie pyty ATX umoliwiaj montowanie kart o penej dugoci. Przeszkod moe by tylko wielko obudowy. Testowane modele rniy si liczb udostpnianych gniazd PCI i ISA. Wrd badanych egzemplarzy 21 zostao wykonanych w ukadzie 3/4/1, a 10 w konfiguracji 2/5/1 (odpowiednie wartoci oznaczaj liczb slotw ISA, PCI i AGP). Inne ukady gniazd zaproponowano w urzdzeniach, w ktrych standardowo zintegrowano moduy odpowiedzialne za dodatkowe funkcje (kontrolery SCSI oraz chipy graficzne lub dwikowe). Znakomitym przykadem mog by dwie pyty firmy Intel: model SE440BX z wbudowanym chipem dwikowym PCI Crystal Semiconductor oraz T440BX z ukadem sieciowym EtherExpress PRO/100+ i graficznym Cirrus Logic GD5480. Oba modele wyposaone s w cztery gniazda PCI i dwa ISA.
     Liczba udostpnianych przez pyt wolnych slotw PCI zaczyna mie coraz wiksze znaczenie. Ukad gniazd 3/4/1 jest wprawdzie praktyczniejszy dla posiadaczy starszych kart rozszerze, naley jednak pamita o tym, e standard ISA wychodzi z uycia i z pewnoci coraz trudniej bdzie zakupi nowe, zgodne z t architektur, urzdzenia. Najlepiej zatem zaopatrzy si w pyt wyposaon w jak najwiksz liczb gniazd PCI. Tym bardziej e jedno z nich dzieli przestrze z ssiednim gniazdem ISA i nie jest moliwe jednoczesne korzystanie z obu.
     Ukady serii BX potrafi obsuy do 512 MB pamici SDRAM (lub 1024 MB za pomoc tzw. registered SDRAM) oraz 1024 MB EDO. Oba rodzaje pamici zazwyczaj mog by instalowane w umieszczonych na pycie, standardowych gniazdach DIMM. Ukady EDO DRAM wykorzystywane s jednak coraz rzadziej. Magistrala 100 MHz wymaga stosowania koci RAM o czasie dostpu rwnym maks. 10 ns, a takimi parametrami charakteryzuj si tylko najnowsze moduy SDRAM.
     Na pytach standardowo instalowane s trzy lub cztery gniazda pamici. Modele zaopatrzone w cztery sloty DIMM mog mie tzw. DRAM Buffer - wchodzi on w skad m.in. pyt Abit BX6, Shuttle HOT-641i Soyo SY-6BA. Zastosowanie bufora pamici poprawia stabilno i zapobiega zapchaniu szyny danych w przypadku "obsadzenia" wszystkich czterech slotw. Sam bufor nie jest jednak niezbdny dla poprawnej pracy i nie naley przejmowa si jego brakiem.
     Wrd uytkownikw coraz wiksz popularnos zdobywaj karty dwikowe, przeznaczone dla szyny PCI. Aby zapewni im kompatybilno ze standardem SB16 w systemie DOS, firma Creative Labs opracowaa specjalne zcze SB-Link. Umieszczane na pytach gwnych gniazdo dziaa jako mostek midzy pyt gwn a kart PCI, dostarczajc sygnay DMA i IRQ obecne w szynie ISA, a niedostpne w PCI. W gniazdo SB-Link wyposaono wikszo testowanych pyt - brakowao go tylko w modelach Abit BX6, Intel T440BX, Shuttle HOT-641 i Tekram P6B40-A4X. Ciekawostk jest fakt, e jedyn kart oficjalnie korzystajc z SB-Link jest tajemnicza AWE64D. Szkopu w tym, e chyba nikt nigdy nie mia szansy zobaczy jej na oczy! Rwnie najnowsza karta dwikowa Creative, Sound Blaster Live, nie korzysta ze zcza SB-Link. Czyby standard umar, zanim zdy si narodzi?
     Award BIOS na wszystkich pytach wyglda niemal identycznie. Tylko najwiksze i najbardziej dowiadczone firmy zdecydoway si na wprowadzenie wasnych modyfikacji i udoskonale. Charakterystycznym przykadem innowacji, ktrej autorem jest producent pyty gwnej, moe by tzw. SoftMenu, dostpne pierwotnie tylko na pytach Abit.
  ...
